Opties handelen: basisbegrippen en strategieën in een overzicht

1. Welke begrippen moet u kennen voor optiehandel?

Om opties te handelen hebt u vooral zeven begrippen nodig: onderliggende waarde, uitoefenprijs, expiratiedatum, premie, long en short, tijdswaarde en volatiliteit. De tabel vat ze samen.

Een opmerking over de orde van grootte: de premies in dit artikel gelden per aandeel. Een optiecontract op een aandeel omvat op veel beurzen 100 aandelen; het werkelijke geldbedrag ligt dan navenant hoger.

Wat betekenen long en short bij optiehandel?

Long betekent bij optiehandel dat u een optie hebt gekocht. Dat kan zowel een call als een put zijn. Short bent u wanneer u een optie hebt verkocht. Vaktechnisch spreekt men dan van het schrijven van een optie. De schrijver ontvangt de premie en hoopt dat de optie waardeloos expireert.

De gebruikelijke terminologie uit de aandelenhandel past bij opties dus niet. Bij aandelen spreekt men van „long” als de trader op stijgende koersen inzet en van „short” als hij op dalende koersen inzet. Wie daarentegen een put koopt, is „long put” en zet toch in op dalende koersen.

2. Waarvoor worden opties gebruikt?

Opties dienen om af te dekken, om premie-inkomsten te genereren en om te speculeren op koersbewegingen of volatiliteit. Enkele voorbeelden:

• Afdekken: een belegger met een aandelenportefeuille kan zijn portefeuille met een putoptie afdekken tegen kortetermijnverliezen. De premie is daarbij de prijs van de verzekering.
• Premie innen: een belegger met een aandelenpositie kan calls op zijn aandelen verkopen om een extra inkomen uit de optiepremie te halen. In ruil daarvoor staat hij koerswinsten boven de uitoefenprijs af.
• Inzetten op koersbewegingen: een trader kan een call kopen om deel te nemen aan een verwachte opwaartse beweging, of een put om te profiteren van een neerwaartse beweging. Blijft de beweging uit, dan kan de optie waardeloos expireren.

Hoe u opties gericht inzet om uw portefeuille op lange termijn af te dekken en hoe de premiestrategieën cash-secured put en covered call in detail werken, komt aan bod in afzonderlijke artikelen in onze reeks over optiehandel.

3. Welke optiestrategieën zijn er?

Optiestrategieën kunnen worden ingedeeld naargelang de trader een koersrichting verwacht, een verandering van de volatiliteit verwacht of inzet op het verlies aan tijdswaarde. In de praktijk kunnen zeer eenvoudige, maar ook veel complexe optiestrategieën worden uitgevoerd. Algemeen geldt: de aankoop van een call laat de bezitter meeprofiteren van een opwaartse beweging. Het moeilijke deel is te bepalen welke call u het best koopt, of dat een alternatieve strategie met meer dan één optie een betere verhouding tussen kans en risico kan bieden.

Afbeelding 1 toont een overzicht van de optiestrategieën. Het helpt u het overzicht te bewaren en laat de veelheid aan mogelijkheden zien. Tegelijk maakt het duidelijk dat de complexiteit van opties niet in één enkel artikel volledig kan worden uitgelegd.

Gekochte opties (long call, long put, long straddle) profiteren doorgaans van een stijgende volatiliteit, verkochte opties (short call, short put, short straddle) van een dalende volatiliteit en van het verlies aan tijdswaarde. De prijs daarvoor is een ander risicoprofiel: bij een aankoop is het verlies beperkt tot de betaalde premie, bij een verkoop kan het een veelvoud van de ontvangen premie bedragen.

4. Wat is een optiespread?

Een optiespread is de combinatie van gekochte en verkochte opties op dezelfde onderliggende waarde. Professionele optietraders gebruiken heel vaak combinaties van spreads en bouwen eerder zelden zuivere long- of shortposities op. Spreads zijn nuttig om gericht bepaalde risico- en winstprofielen op te bouwen.

Een markt kan stijgen, dalen of zijwaarts bewegen. Welk scenario zich voordoet, valt slechts beperkt te voorspellen. Daarom volgt de professionele optietrader graag de „wil van de markt”. Losse opties kopen kun je vergelijken met een confectiepak. Optiespreads zijn daarentegen het maatpak, specifiek afgestemd op de verwachting van de optietrader.

Twee eenvoudige spreads zijn de call spread (ook bull call spread genoemd) en de put spread (bear put spread).

Voorbeeld: zo werkt een long call spread

Een long call spread ontstaat door gelijktijdig een calloptie met een lagere uitoefenprijs te kopen en een calloptie met een hogere uitoefenprijs te verkopen. Een voorbeeld, vereenvoudigd en zonder kosten: het onderliggende aandeel noteert 50 USD. U koopt een call met uitoefenprijs 50 voor 6,50 USD en verkoopt een call met uitoefenprijs 60 voor 3,00 USD.

Het doel van deze trade is via de gekochte call te profiteren van een opwaartse beweging en tegelijk de kosten, en daarmee het risico, te verlagen door de verkochte call. De prijs daarvoor: de verkochte call beperkt het winstpotentieel.

Afbeelding 2 toont het winst-verliesprofiel van de long call spread. De maximale winst wordt behaald zodra de koers van het aandeel op de expiratiedatum de hogere uitoefenprijs van 60 USD bereikt of overschrijdt. Daarboven worden extra winsten van de gekochte call gecompenseerd door de verliezen van de verkochte call. Het maximale verlies is beperkt tot het verschil tussen de betaalde en de ontvangen premie, in het voorbeeld 3,50 USD per aandeel. Bij een contract van 100 aandelen zou dat 350 USD zijn, vermeerderd met kosten.

Een long put spread is de bearish tegenhanger: daarbij wordt een put met een hogere uitoefenprijs gekocht en een put met een lagere uitoefenprijs verkocht. Ook hier zijn winst en verlies beperkt.

Optiestrategieën zoals deze spread kunt u samenstellen via beleggen in opties bij WH SelfInvest.

5. Wat is een gedekte call (covered call)?

Een gedekte call is de verkoop van een calloptie tegenover een aandelenpositie die al in de portefeuille zit. De risico- en winsteigenschappen van opties combineren met die van de onderliggende aandelen is een andere manier om flexibele optiestrategieën op te bouwen. Een goed voorbeeld is het schrijven van gedekte calls: meestal worden calls verkocht die uit het geld liggen.

Een voorbeeld: u hebt een aandeel in portefeuille dat 50 USD noteert, en u verkoopt een call met uitoefenprijs 60 USD. Voor de volgende berekening gaan we uit van een premie van 1,50 USD (vereenvoudigde aanname, zonder kosten).

Gedekte calls leveren op de expiratiedatum de hoogste winst op als het aandeel op of boven de uitoefenprijs van de call noteert, hier dus bij 60 USD of hoger. Stijgt het aandeel sterk, tot ver boven de uitoefenprijs, dan verliest de verkochte call aan waarde. De totale positie maakt dan weliswaar geen verlies, maar de winst is begrensd: koerswinsten boven 60 USD gaan naar de koper van de call. Zulke trades passen daarom bij aandelen waarvan u de koersontwikkeling op korte termijn neutraal tot licht bullish inschat.

Afbeelding 3 toont het winst-verliesprofiel van een gedekte call op de expiratiedatum. Het verliesrisico ligt aan de onderkant: daalt het aandeel, dan verliest de positie net als het aandeel zelf. De premie dempt het verlies slechts met haar bedrag. Een verlies ontstaat pas als het aandeel meer daalt dan de ontvangen premie, in het voorbeeld onder 48,50 USD. In het extreme geval dat het aandeel waardeloos wordt, bedraagt het verlies 48,50 USD per aandeel.

Open nu je Multi-Markt rekening.

6. Wat is een straddle?

Een straddle is de gelijktijdige aankoop (long straddle) of verkoop (short straddle) van een call en een put met dezelfde uitoefenprijs en dezelfde expiratiedatum. Een van de voordelen van opties is dat u richtingsonafhankelijke posities kunt opbouwen. Dat lukt met strategieën die niet afhangen van het stijgen of dalen van de onderliggende waarde, maar van de volatiliteit. Gekochte opties profiteren van een toename van de volatiliteit, verkochte opties van een afname.

Long straddle: winst bij een sterke beweging in beide richtingen

Zodra de onderliggende waarde sterker daalt of stijgt dan wat aan premies voor de twee opties is betaald, komt een long straddle in de winst. Een voorbeeld: een aandeel wordt verhandeld tegen 50 USD. De at-the-money call met uitoefenprijs 50 USD kost 6,50 USD, de put met dezelfde uitoefenprijs 5,50 USD. Beide opties liggen at the money.

Dat de call duurder is dan de put, is bij aandelenopties normaal en geen aanwijzing voor een bullish marktvisie: rente verhoogt de waarde van een call ten opzichte van de put met dezelfde uitoefenprijs, verwachte dividenden werken omgekeerd. Dit verband heet put-callpariteit.

Het aandeel moet dus tot de expiratiedatum meer dan twaalf dollar bewegen om de positie in de winstzone te brengen. Daar komen de transactiekosten nog bij. Bij de straddle maakt het niet uit of het aandeel stijgt of daalt: stijgt het, dan verdient u aan de call en verliest u de premie van de put. Daalt het, dan verdient u aan de put en verliest u de premie van de call. Uw risico is beperkt tot de totale prijs van beide opties.

Handel op een Multi-Markt rekening.

Afbeelding 4 toont het winst-verliesprofiel van de long straddle. Een belangrijke succesfactor is instappen bij een lage volatiliteit. Een lage impliciete volatiliteit betekent doorgaans een lage optiepremie. Dat vergroot het winstpotentieel als de onderliggende waarde daarna dynamisch in één richting beweegt. Aandelen die binnen een smalle prijsband bewegen, hebben vaak een lage volatiliteit en komen daarmee in aanmerking voor een straddle. De strategie is geschikt om mogelijke uitbraken te handelen wanneer de trader nog twijfelt over de koersrichting. Blijft de uitbraak uit, dan verliest de positie door het verlies aan tijdswaarde elke dag aan waarde.

In de praktijk proberen optietraders de passende opties voor zulke long-volatiliteitstrades te vinden. Daartoe bepalen ze de actuele impliciete volatiliteit en gaan ze na of die historisch gezien laag is. Is dat zo, dan kan dat een gunstige koopkans zijn.

Short straddle: beperkte winst, onbeperkt risico

De verkoop van een straddle biedt de mogelijkheid te profiteren van een verwachte daling van de volatiliteit. Dat is een short-volatiliteitstrade. De trader zoekt daarvoor marktsituaties waarin de impliciete volatiliteit bovengemiddeld hoog is, en verkoopt dan calls en puts met dezelfde uitoefenprijs en expiratiedatum. Hij ontvangt daarbij meteen een relatief hoge premie. Daalt de volatiliteit vervolgens weer naar een normaal niveau, dan verliezen de opties aan waarde en kan de trader ze goedkoper terugkopen. Het verschil is zijn winst.

Het winst-verliesprofiel is precies het omgekeerde van de long straddle: de winst is beperkt tot de ontvangen premie, het risico is naar boven onbeperkt en naar beneden pas begrensd door een koers van nul. Zolang de onderliggende waarde niet sterker beweegt dan de ontvangen premie, ongeacht in welke richting, blijft er op de expiratiedatum een winst over. Hoe dichter de koers op de expiratiedatum bij de uitoefenprijs ligt, hoe hoger die uitvalt. Voor verkochte opties vraagt de broker een zekerheidsstelling (marge), die bij ongunstige koersbewegingen kan oplopen. Het voorbeeld laat zien welke flexibiliteit opties bieden, maar ook welke risico's schrijvers van opties lopen.

7. Welke optiestrategie past bij welke grafieksituatie?

De keuze van de optiestrategie hangt af van de verwachte volatiliteit en de grafieksituatie. Het volgende overzicht uit het oorspronkelijke artikel koppelt typische grafiekformaties aan passende strategieën. Het is bedoeld als denkhulp, niet als handelssignaal.

Open een rekening.

8. Hoe richt u een optiestrategie bullish of bearish?

Een optiestrategie richt u bullish of bearish door de verhouding tussen calls en puts te veranderen. Verwacht u bijvoorbeeld dat een aandeel binnenkort stijgt, dan kunt u in een straddle meer calls dan puts kopen. Hoe meer calls ten opzichte van puts worden gekocht, hoe bullisher de positie is gericht. Om te profiteren van een verwachte koersdaling koopt men omgekeerd meer puts dan calls. Zulke verschuivingen in de verhouding zijn een gangbare techniek om de flexibiliteit van de optiehandel nog te vergroten. Ze vergroten echter ook het verlies als de verwachting onjuist blijkt.

Andere stelknoppen: uitoefenprijs en looptijd

Nog meer strategieën kunnen worden opgebouwd met opties die in het geld of uit het geld liggen. Ook kan men bij de gekozen opties met verschillende expiratiedata werken.

Sommige traders hebben zich gespecialiseerd in strategieën waarbij ze een optie met een hoge tijdswaarde verkopen en een optie met een lager verlies aan tijdswaarde kopen, bijvoorbeeld een kortlopende optie verkopen en een langerlopende kopen (kalenderspread). Zulke technieken maken het mogelijk nauwkeurig gedefinieerde risicoprofielen te bouwen, afgestemd op uiteenlopende marktsituaties en koersverwachtingen.

9. Waarom werkt de tijd voor de schrijver van een optie?

De tijd werkt voor de schrijver, omdat de tijdswaarde van elke optie tot de expiratiedatum naar nul daalt. Bij overigens ongewijzigde omstandigheden verliest een optie dus met de tijd aan waarde, en dit verlies versnelt naar het einde van de looptijd toe. Daarop berust een bedrijfsprincipe van veel optiehandelaren. Professionele marktpartijen verkopen eerder opties dan dat ze ze kopen. Ze treden graag op als schrijver en wachten in het ideale geval tot de optie waardeloos expireert. Particuliere traders neigen daarentegen naar de aankoop van opties, omdat ze met hefboomwerking willen meeprofiteren van een koersbeweging.

Het verlies aan tijdswaarde is voor de schrijver echter geen gratis opbrengst: hij ontvangt de premie als vergoeding voor het risico van grote koersbewegingen dat hij draagt. Wie op lange termijn succesvol opties wil handelen, moet deze finesses begrijpen. Dat gaat niet van de ene dag op de andere en vraagt ervaring.

Conclusie

Opties handelen biedt voor bijna elke marktverwachting een passende strategie, maar vraagt een gedegen begrip van uitoefenprijs, tijdswaarde en volatiliteit. Houd altijd uw kosten in het oog: de transactiekosten van opties kunnen hoger zijn dan bij de rechtstreekse handel in aandelen, vooral bij strategieën met meerdere opties. Reken de totale kosten daarom in elke strategie mee.

De hier voorgestelde technieken zijn voor de duidelijkheid eenvoudig gehouden. Veel ervaren optietraders kopen niet zomaar calls als ze stijgende koersen verwachten, en geen puts als ze bearish zijn. Ze bouwen bij voorkeur optiecombinaties (spreads) op waarvan het risico vooraf beperkt is, of richten posities richtingsneutraal in.

Afhankelijk van de onderliggende waarde houden ze rekening met het betreffende volatiliteitsniveau: ze kopen opties bij voorkeur bij een lage en verkopen ze bij een hoge volatiliteit. Bij optiehandel is volatiliteit de alfa en omega. Wie optiehandel wil begrijpen, moet zich beslist in dit onderwerp verdiepen. De volatiliteit bepaalt of u een optie relatief goedkoop koopt of duur verkoopt. Op de markten wordt niets cadeau gedaan: het gaat erom risico's bewust te nemen en te beperken.

Tip: ontdek deze gratis tools om opties te handelen:

1. Leer opties handelen
2. 'Goedkope' call opties vinden
3. Put opties schrijven (met weinig kans om uitgeoefend te worden)

Veelgestelde vragen (FAQ)

Hoe werkt opties handelen in eenvoudige woorden?

Bij het handelen in opties koopt of verkoopt u het recht om een onderliggende waarde tot een bepaalde datum tegen een vastgestelde prijs te kopen of te verkopen. De koper betaalt daarvoor een premie en riskeert hooguit dat bedrag. De verkoper ontvangt de premie, maar moet leveren of afnemen als de optie wordt uitgeoefend, en kan daarbij aanzienlijk meer verliezen.

Hoeveel geld hebt u nodig om opties te handelen?

Een vast minimumbedrag voor optiehandel bestaat niet; het hangt af van de broker en van de strategie. Bij de aankoop van een optie hebt u de premie nodig, die bij aandelenopties meestal voor 100 aandelen per contract wordt betaald. Voor verkochte opties vraagt de broker een zekerheidsstelling (marge). Zet alleen kapitaal in waarvan u het verlies kunt dragen.

Kunt u bij optiehandel meer verliezen dan uw inzet?

Ja, bij verkochte opties kan het verlies de ontvangen premie vele malen overstijgen. Een ongedekte short call heeft theoretisch een onbeperkt risico, een short put een risico tot de uitoefenprijs min de premie. Wie opties alleen koopt, riskeert daarentegen hooguit de betaalde premie plus kosten. Spreads beperken het risico aan beide kanten.

Welke rol speelt volatiliteit bij optiehandel?

Volatiliteit is naast koers, uitoefenprijs en resterende looptijd een van de belangrijkste prijsfactoren van een optie. Stijgt de door de markt verwachte (impliciete) volatiliteit, dan worden opties duurder; daalt ze, dan worden ze goedkoper. Daarom kopen optietraders bij voorkeur bij een lage en verkopen ze bij een hoge volatiliteit. Een positie kan ook bij een juist ingeschatte koersrichting verlies lijden als de volatiliteit daalt.

Wat is het verschil tussen intrinsieke waarde en tijdswaarde?

De intrinsieke waarde is het bedrag dat een optie bij onmiddellijke uitoefening waard zou zijn, bij een call dus de koers min de uitoefenprijs, als die positief is. De tijdswaarde is de rest van de premie. Ze weerspiegelt de kans op een gunstige koersbeweging tot de expiratiedatum en daalt tot dan naar nul. Opties uit het geld bestaan alleen uit tijdswaarde.

Wat gebeurt er op de expiratiedatum van een optie?

Op de expiratiedatum eindigt de looptijd van de optie. Ligt ze in het geld, dan wordt ze doorgaans uitgeoefend: de onderliggende waarde wordt tegen de uitoefenprijs geleverd of er volgt een cashafrekening, bijvoorbeeld bij indexopties. Ligt ze uit het geld, dan expireert ze waardeloos. Veel traders sluiten of rollen hun posities al vóór de expiratiedatum om een uitoefening te vermijden.

Is optiehandel geschikt voor beginners?

Optiehandel is geen eenvoudig product voor beginners, maar is met voorbereiding stap voor stap te leren. Het is verstandig eerst begrippen als uitoefenprijs, tijdswaarde en volatiliteit te begrijpen en strategieën met een beperkt risico, zoals spreads, door te rekenen. Webinars en een demo helpen bij het oefenen zonder kapitaalinzet. Verkochte, ongedekte opties kunnen beter aan ervaren traders worden overgelaten.

Ontdek deze gratis tools voor optiehandelaren:

1. Leer opties handelen
2. 'Goedkope' call opties vinden
3. Put opties schrijven (met weinig kans om uitgeoefend te worden)