Futures versus aandelen: de basis en het verschil uitgelegd

1. Waarom loont het voor aandelentraders om naar futures te kijken?

Futures breiden het gereedschap van een aandelentrader uit, omdat dezelfde benaderingen op een extra markt toepasbaar zijn. In een bearmarkt staan traders vaak onder druk om kwalitatief goede trades te vinden, vooral als ze niet graag vanaf de shortkant handelen. Dan kan een blik over de grenzen van de aandelenmarkt heen nieuwe mogelijkheden openen.

Ook in opwaartse fasen op de aandelenmarkt was er altijd een groep traders die futures verkoos boven aandelen, en dat om goede redenen. Voor sommige ervaren aandelenhandelaren zijn futures daarentegen ronduit beangstigend. Strategisch gezien is er bij futures vs aandelen echter geen fundamenteel verschil. In principe kunt u dezelfde benaderingen die u voor kortetermijntrades in aandelen gebruikt, ook op futures toepassen en omgekeerd.

Enkele eigenschappen onderscheiden het handelen in futures wel van de aandelenhandel:

• Margin: u stort alleen een garantiebedrag in plaats van de volledige contractwaarde. Dat creëert indien gewenst een hefboomeffect.
• Eigen terminologie: begrippen als leveringsmaand, rollover of basis horen bij de dagelijkse praktijk.
• Beperkte looptijd: futurescontracten vervallen, net als optiecontracten, op een vaste datum.

De lage margin is geen zuiver voordeel. Omdat u met een kleine kapitaalinzet een grote positie beweegt, werkt de hefboom in beide richtingen.

2. Wat is het verschil tussen futures en aandelen?

Het belangrijkste verschil tussen futures en aandelen is dat een future een contract is en geen aandeel in het kapitaal van een onderneming vertegenwoordigt. Als u een aandeel koopt, verwerft u als het ware een stukje van een onderneming en wordt u aandeelhouder. U profiteert van de rentabiliteit van de onderneming via een waardestijging van het aandeel, via dividenden of via beide.

Bij de aankoop van een aandeel geldt meestal eenvoudig: stijgt de koers, dan verdient u geld, daalt hij, dan verliest u geld. Futures werken niet anders. Gaat u met een futurescontract long en stijgt de koers, dan maakt u winst. Daalt de koers, dan ontstaat er een verlies. Gaat u short en daalt de koers, dan wint u. Stijgt hij in plaats daarvan, dan verliest u.

Ook de manier van handelen lijkt op elkaar. Aandelen en futures worden verhandeld op beurzen die onder overheidstoezicht staan, tegenwoordig vrijwel uitsluitend elektronisch. U opent bij een gereglementeerde broker een rekening die voor de handel in futures is vrijgegeven en kunt daarna futures kopen of verkopen.

Als u futures verhandelt, handelt u niet in een goed of een effect in de eigenlijke zin, zoals euro's, ruwe olie, sojabonen, goud, Amerikaanse staatsobligaties of de DAX. U gaat een contract aan om deze goederen of effecten op een vooraf vastgelegd tijdstip in de toekomst te kopen of te verkopen.

3. Welke eigenschappen hebben futures?

Futures hebben een vooraf bepaalde looptijd en worden verhandeld in reeksen van leveringsmaanden. Deze eigenschap hoort tot de belangrijkste basiskennis over futures en onderscheidt ze van aandelen, die maand na maand en jaar na jaar hetzelfde vermogen vertegenwoordigen. Net als bij opties is elk contract een overeenkomst met een vast einde.

Elke leveringsmaand is daarbij een afzonderlijk handelsinstrument. Ruwe olie met levering volgende maand is niet hetzelfde als ruwe olie die over acht maanden wordt geleverd. Evenzo is maïs van de vorige oogst niet hetzelfde als maïs van het lopende seizoen. Voor hetzelfde goed is elke leveringsmaand een afzonderlijke waarde, waarvan de prijs door verschillende factoren wordt beïnvloed, zoals opslagkosten, rente en het verwachte aanbod.

Futures op de S&P 500, de DAX, valuta en veel andere financiële futures worden verhandeld in de contractmaanden maart, juni, september en december. Dit ritme heet de driemaandelijkse expiratiecyclus. Wie een positie na de expiratie wil aanhouden, moet die tijdig overzetten naar de volgende leveringsmaand. Dit heet een rollover.

De contractgrootte geeft aan welke hoeveelheid van de onderliggende waarde een future vertegenwoordigt. De contractgroottes zijn vastgelegd in de contractspecificaties van de betreffende beurs. Twee voorbeelden uit de Amerikaanse markt:

• Maïs, tarwe en enkele andere landbouwgrondstoffen: 5.000 bushel per contract
• Ruwe olie (WTI): 1.000 vaten per contract

4. Hoe berekent u de contractwaarde van een future?

De contractwaarde van een future berekent u door de koers te vermenigvuldigen met de contractgrootte of de multiplier. Bij futures op een fysiek goed zoals ruwe olie is dat de hoeveelheid per contract. Een maartcontract ruwe olie dat op 44,80 Amerikaanse dollar noteerde, kwam daarmee overeen met een tegenwaarde van 44.800 Amerikaanse dollar (44,80 × 1.000 vaten).

Bij sommige futures met contante afwikkeling (cash settlement), zoals aandelenindexfutures als de S&P 500-future, is er geen goed dat wordt geleverd. Hier berekent u de contractwaarde door de futureskoers te vermenigvuldigen met een vast bedrag per indexpunt. Voor de grote S&P 500-future bedroeg deze factor 250 Amerikaanse dollar. Noteerde het maartcontract op 856,30 punten, dan bedroeg de waarde van één contract 214.075 Amerikaanse dollar (856,30 × 250 dollar).

Sinds 1997 bestaan bovendien de zogenoemde E-mini-futures. De E-mini S&P 500-future is een vijfde zo groot als het grote contract, de multiplier bedraagt 50 Amerikaanse dollar. Bij een koers van 856,30 punten is een contract dus 42.815 Amerikaanse dollar waard (856,30 × 50 dollar). Inmiddels bestaan er voor veel indices ook nog kleinere microcontracten.

Probeer de platform demo

De koersen dateren uit de periode waarin het artikel ontstond, maart 2009, en dienen alleen ter illustratie. Het grote S&P 500-contract wordt vandaag niet meer verhandeld. Actuele contractgroottes en multipliers vindt u in de contractspecificaties van de betreffende beurs.

Wat de contractwaarde betekent voor uw risico

De contractwaarde is basiskennis over futures die u vóór elke trade moet kennen: ze laat zien welke positie u met één contract werkelijk beweegt, ook al stort u alleen de margin. Winsten en verliezen worden berekend op de volledige contractwaarde. Een vereenvoudigd voorbeeld met de E-mini S&P 500-future, volgens eigen berekening en vóór kosten:

• Beweging van één indexpunt: winst of verlies van 50 Amerikaanse dollar per contract.
• Koersdaling van 5% (van 856,30 naar 813,49 punten): verlies van ongeveer 2.141 Amerikaanse dollar per longcontract.
• Koersstijging van 5%: winst van dezelfde omvang, min kosten.

Ligt het verlies boven de gestorte zekerheidsstelling, dan vraagt de broker om bijstorting (margin call) of sluit hij de positie. Koerssprongen (gaps), bijvoorbeeld over het weekend, kunnen ertoe leiden dat een stop tegen een duidelijk slechtere koers wordt uitgevoerd. Bij futures kunnen de verliezen de inleg overschrijden.

Hoe contractwaarde, tickwaarde en margin in de praktijk aanvoelen, test u het best zonder kapitaalinzet: in de gratis demo van het platform NanoTrader handelt u futures met realtime koersen en virtueel geld.

5. Hoe leest u een futuressymbool?

Ook het lezen van de codes hoort bij de basis van futures. Een futuressymbool bestaat uit drie delen: de code van de onderliggende waarde, de letter voor de leveringsmaand en het jaartal. De code van de onderliggende waarde telt meestal een tot twee tekens. Voor ruwe olie stond bijvoorbeeld CL, voor de Japanse yen JY en voor de grote S&P 500-future SP. Afhankelijk van beurs en handelsplatform kunnen de codes afwijken.

Elke leveringsmaand wordt aangeduid met een vaste letter. Omdat sommige futurescontracten meerdere jaren in de toekomst reiken, kan dezelfde leveringsmaand meermaals worden verhandeld. Daarom is het derde element van het symbool het jaar. Dat wordt met twee cijfers („09” voor 2009) of met één cijfer („9”) weergegeven.

Zo waren er bijvoorbeeld vier verschillende S&P 500-futurescontracten in één jaar: maart, juni, september en december. Elk had een eigen benaming. Het contract van december 2008 heette SPZ08 (of SPZ8), het contract van maart 2009 SPH09 (of SPH9). Het contract van december 2008 op de Japanse yen heette dienovereenkomstig JYZ08 (of JYZ8).

Platform gratis testen.

De maandletters zijn internationaal uniform en gelden nog steeds. Wie de vier kwartaalletters H, M, U en Z kent, herkent de meeste financiële futures in één oogopslag.

Tip: Lees onze populaire futures trading gids:

6. Woordenlijst futures: de belangrijkste begrippen

De volgende begrippen horen bij de basiskennis over futures en komen in elke contractbeschrijving voor.

Conclusie

Futures zijn minder ingewikkeld dan vaak wordt aangenomen en verschillen in hun werking helemaal niet zo veel van aandelen. Het belangrijkste verschil is dat futures contracten zijn en geen aandeel in het kapitaal van een onderneming vertegenwoordigen. Daarbij komen de beperkte looptijd, de leveringsmaanden en de handel op margin.

Vooral voor kortetermijntraders bieden futures interessante mogelijkheden: shortposities zijn even eenvoudig als longposities, en beproefde benaderingen uit de aandelenhandel zijn over te nemen. De keerzijde is de hefboom. Die versterkt winsten en verliezen in gelijke mate, en verliezen kunnen de gestorte zekerheidsstelling overschrijden. Futures zijn daarom geen product voor beginners. Wie ze wil verhandelen, moet de contractwaarde en het risico van elke positie vooraf kennen.

Een overzicht van de verhandelbare contracten vindt u op de pagina over futures handelen bij WH SelfInvest. Oefen de omgang met contracten, leveringsmaanden en margin eerst op de gratis demorekening. Hoe u futures in de praktijk analyseert en verhandelt, laten de gratis tradingwebinars zien.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Kunt u met futures meer verliezen dan u hebt ingezet?

Ja, bij de handel in futures kunnen de verliezen de gestorte margin en zelfs het volledige rekeningsaldo overschrijden. De reden is de hefboom: u stort slechts een fractie van de contractwaarde, maar winsten en verliezen worden berekend op de volledige waarde. Bij sterke koersbewegingen of koerssprongen volstaat de zekerheidsstelling dan niet, en moet u geld bijstorten. Een stop-loss beperkt het risico, maar beschermt niet tegen elke koerssprong.

Wat gebeurt er als een future afloopt?

Op de expiratiedatum wordt een future afgewikkeld door levering van de onderliggende waarde of door contante afwikkeling. Aandelenindexfutures worden in geld verrekend, bij veel grondstoffenfutures is daarentegen fysieke levering voorzien. De meeste traders sluiten hun positie daarom vóór de expiratie of rollen ze door naar de volgende leveringsmaand. Veel brokers sluiten open posities in leverbare contracten vooraf automatisch.

Moet ik bij de handel in futures het goed echt afnemen?

Nee, als trader hoeft u het goed doorgaans niet af te nemen, zolang u de positie vóór de eerste leveringsdag (first notice day) sluit. De fysieke levering betreft vooral producenten en verwerkers die futures gebruiken om zich in te dekken. Bij index-, rente- en veel valutafutures speelt de vraag vaak sowieso niet, omdat ze contant worden afgewikkeld. Controleer toch de data in de contractspecificaties.

Hoeveel geld hebt u nodig om in futures te handelen?

Hoeveel kapitaal u nodig hebt, hangt vooral af van de margin van het gekozen contract, die beurs en broker vastleggen. Kleinere contracten zoals E-mini- en microfutures vereisen een duidelijk lagere zekerheidsstelling dan grote contracten. Naast de margin kunt u het best een buffer voor koersschommelingen aanhouden, zodat niet elke beweging een bijstorting veroorzaakt. Riskeer alleen geld waarvan u het verlies kunt dragen.

Krijgen kopers van futures dividenden?

Nee, wie een aandelen- of indexfuture koopt, ontvangt geen dividenden, omdat hij geen aandelen bezit. Verwachte dividenden zijn wel al verwerkt in de futuresprijs. Vereenvoudigd volgt de faire prijs van een indexfuture uit de contante koers plus financieringskosten tot de expiratie min de verwachte dividenden. Daarom wijkt de futureskoers meestal licht af van de indexstand.

Zijn futures geschikt voor beginners?

Futures zijn geen product voor beginners, omdat de hefboom verliezen snel vergroot. De werking zelf is overzichtelijk: long wint bij stijgende, short bij dalende koersen. Beginners moeten eerst contractwaarde, tickwaarde, margin en expiratiedata begrijpen en het handelen oefenen op een demorekening. Met kleine contracten en vaste stops is het risico per trade beter te sturen.

Wat is het verschil tussen futures en opties?

Een future verplicht beide partijen om tegen de afgesproken prijs te kopen of te verkopen, een optie geeft de koper alleen een recht. De koper van een optie betaalt daarvoor een premie en riskeert hoogstens dat bedrag. Bij een future dragen koper en verkoper daarentegen het volledige koersrisico van het contract. Gemeenschappelijk aan beide instrumenten is de beperkte looptijd.

Dit artikel verscheen oorspronkelijk in het Duitstalige TRADERS´ Magazin, editie 03/2009, en werd voor deze publicatie licht bewerkt, geactualiseerd en vertaald.