COT-rapport lezen: commercials, non-commercials en nettoposities begrijpen

1. Waarom posities van grote handelaren uw eigen analyse aanvullen

Posities van grote handelaren vullen uw eigen analyse aan, omdat ze laten zien hoe marktdeelnemers met diepgaande marktkennis hun informatie al in posities hebben omgezet. Onder traders zijn twee analysemethoden wijdverbreid: de technische analyse en de fundamentele analyse. Beide kunnen afzonderlijk worden toegepast. Veel ervaren traders combineren echter fundamentele factoren met de technische uitgangssituatie in de grafiek om signalen beter te kunnen beoordelen.

Het grote probleem van deze tweesporenaanpak is voor particuliere handelaren meestal de factor tijd. Bij beleggen in aandelen moet niet alleen rekening worden gehouden met de algemene economische situatie, maar moeten ook jaarrekeningen worden gelezen en geanalyseerd. Daar komen geplande innovaties en lopend bedrijfsnieuws bij. Bij grondstoffen moeten vraag en aanbod, weersomstandigheden en oogstgebeurtenissen worden geanalyseerd. Wie valuta's verhandelt, moet de renteontwikkeling en de begrotingssituatie van de betreffende landen kennen. Hoe verwerkt u al deze informatie zinvol? Een dag heeft maar 24 uur.

Hier komt de analyse van de positionering van grote handelaren in beeld. U bespaart een deel van het tijdrovende en vaak ook kostbare onderzoek, want dat doen al de partijen die rechtstreeks met deze markten in contact staan. Aan informatie van vergelijkbare diepgang en nauwkeurigheid komt een particuliere belegger nauwelijks. De grote handelaren analyseren alle beschikbare informatie en positioneren zich daarnaar. Hoe ze posities op- en afbouwen, in welke omvang en met welke snelheid, laat met wat oefening conclusies toe over hun verwachtingen.

2. Welke positiegegevens van grote marktdeelnemers zijn er?

Openbaar toegankelijke positiegegevens zijn er vooral in drie vormen: meldingen van transacties door insiders, de Amerikaanse verplichte meldingen van grote fondsbeheerders (13F-filings) en het COT-rapport voor termijnmarkten. De drie bronnen verschillen duidelijk in markt, frequentie en vertraging.

Voor afzonderlijke aandelen zijn insideraankopen leerzaam: koopt of verkoopt een insider, bijvoorbeeld een CEO, een CFO of een bestuurslid, aandelen van de eigen onderneming, dan moet hij dat melden. Deze meldingen worden gepubliceerd. Is een CEO overtuigd van de toekomstige ontwikkeling van zijn onderneming, dan zal hij eerder aandelen kopen dan verkopen, en omgekeerd. De 13F-filings verschijnen weliswaar met een aanzienlijke vertraging. Voor beleggers met een lange horizon kan het toch nuttig zijn te zien hoe bekende fondsbeheerders hun posities hebben verschoven, uitgebreid of verminderd.

Nog directer en actueler is de blik op de termijnmarkten. Traders die actief zijn in grondstoffen en valuta's, kunnen gebruikmaken van een van de meest uitgebreide bronnen over de activiteiten van marktdeelnemers: het Commitments of Traders Report, kortweg COT-rapport.

3. Wat is het COT-rapport?

Het COT-rapport is een wekelijks rapport van de Amerikaanse toezichthouder op de termijnmarkten, de Commodity Futures Trading Commission (CFTC), dat de openstaande posities van de meldplichtige handelaren op de Amerikaanse termijnbeurzen per groep handelaren uitsplitst. Het eerste Commitments of Traders Report verscheen op 30 juni 1962 en omvatte toen 13 agrarische grondstoffen. Tegenwoordig omvat het onder meer valuta's, edelmetalen, energie, agrarische grondstoffen, vleesmarkten, aandelenindices en Amerikaanse staatsobligaties.

Het rapport bevat de openstaande posities van dinsdag in alle markten waarin 20 of meer handelaren een positie hebben die minstens gelijk is aan de meldingsdrempel. Het wordt doorgaans op vrijdag om 15.30 uur New Yorkse tijd gepubliceerd, dat is 21.30 uur Midden-Europese tijd (CET). In de weken waarin de omschakeling naar zomer- of wintertijd in Europa en de VS niet tegelijk plaatsvindt, is het 20.30 uur. Tussen peildatum en publicatie zitten dus drie dagen.

4. Vanaf welke positiegrootte geldt een meldplicht?

Meldplichtig is wie in een markt minstens het door de CFTC vastgestelde aantal contracten aanhoudt; deze drempel verschilt per markt. De volgende tabel toont de meldingsdrempels van enkele voorbeeldmarkten (stand van de uitgave 06/2020).

Om u een idee te geven van de orde van grootte, een voorbeeld uit de goudfuture: een contract omvat 100 troy ounce. De meldingsdrempel van 200 contracten komt dus overeen met 20.000 troy ounce of ongeveer 622 kilogram goud. Verandert de goudprijs met één US-dollar, dan verandert de waarde van een contract met 100 US-dollar, bij 200 contracten met 20.000 US-dollar. In het voorjaar van 2020 lag de gemiddelde dagelijkse schommeling van de goudprijs op bijna 40 US-dollar. Zelfs de kleinste meldplichtige positie verandert daarmee op een gemiddelde dag ongeveer 800.000 US-dollar in waarde (nagerekend: 40 × 100 × 200). Deze handelaren bewegen werkelijk grote posities.

5. Welke groepen handelaren onderscheidt het COT-rapport?

Het klassieke COT-rapport (Legacy-rapport) onderscheidt drie groepen handelaren: commercials, non-commercials en nonreportables. Daarnaast publiceert de CFTC sinds 2009 respectievelijk 2010 uitgebreide versies met fijnere groepen, gescheiden naar grondstoffenfutures (Disaggregated Report, o.a. producenten/handelaren, swapdealers, managed money) en financiële futures (Traders in Financial Futures). Deze nieuwere indelingen worden in de praktijk minder vaak geanalyseerd. Dit artikel richt zich daarom op het Legacy-rapport.

Commercials zijn instellingen of personen die hun posities op de spotmarkt (contante markt) via de termijnmarkten afdekken, dus hedgen. Daartoe behoren producenten zoals boeren of mijnen en ook afnemers, bijvoorbeeld grote bakkerijen of luchtvaartmaatschappijen. Voor echte afdekkingstransacties kunnen ze uitzonderingen op de speculatieve positielimieten aanvragen, en veel termijnbeurzen vragen van hedgers lagere zekerheden (margins) dan van speculanten.

Non-commercials zijn handelaren die vanwege het aantal contracten meldplichtig zijn, maar niet voldoen aan de criteria van een hedger. Het gaat overwegend om handelaren met een speculatief motief, die met hun transacties winst willen maken, bijvoorbeeld fondsen, hedgefondsen of vermogensbeheerders.

Nonreportables zijn alle handelaren die niet meldplichtig zijn. Hier vindt u zowel speculanten als marktdeelnemers die afdekkingstransacties onder de meldingsdrempel uitvoeren.

6. Hoe leest u het COT-rapport?

Het COT-rapport leest u per kolom: voor elke groep handelaren staan long- en shortposities naast elkaar, en de nettopositie is long min short. De gegevens worden vooral geanalyseerd voor de grote valuta's, edelmetalen, agrarische grondstoffen, de energiesector, de vleesmarkten en Amerikaanse staatsobligaties. Of deze onderliggende waarden vervolgens via futures, opties, CFD's of forexproducten worden verhandeld, maakt voor de analyse niet uit; de gegevens zelf komen echter uitsluitend van de Amerikaanse termijnmarkten.

Op het eerste gezicht oogt de oorspronkelijke weergave van het rapport wat onoverzichtelijk. Afbeelding 1 toont het rapport voor de sojabonenfuture met de posities van 28-04-2020.

Onder "1" staan de posities van de non-commercials, verdeeld over drie kolommen: long, short en spreads. Long en short zijn de openstaande contracten in de betreffende richting. Omdat het rapport moet laten zien in welke richting de groepen handelaren gepositioneerd zijn, worden de shortposities van de longposities afgetrokken. Wat overblijft, is de nettopositie, die in COT-grafieken meestal wordt weergegeven, maar in het rapport zelf helemaal niet staat.

Onder "2" staan de long- en shortposities van de commercials. Ook hier is de nettopositie long min short. In veel markten zijn de commercials overwegend netto short: ze houden meer short- dan longposities aan. In het sojabonenvoorbeeld hebben de commercials een netto shortpositie van −88.343 contracten (414.363 − 502.706).

Onder "3" staan de nonreportable positions. Ze volgen uit het totale aantal openstaande contracten (open interest) min de gemelde posities van non-commercials en commercials. In de onderste regels volgen de verandering ten opzichte van de vorige week, het aandeel van elke groep in de open interest en het aantal meldplichtige handelaren dat deze posities aanhoudt.

De volgende tabel vat de cijfers uit afbeelding 1 samen (volgens eigen berekening nagerekend):

Ter controle: de gemelde longposities bedragen in totaal 166.678 + 165.014 (spreads) + 414.363 = 746.055 contracten. Trekt u die af van de open interest van 814.337, dan blijven 68.282 contracten over voor de nonreportables aan de longkant. Aan de shortkant is het 814.337 − 757.769 = 56.568. De som van de drie nettoposities is nul, omdat tegenover elk longcontract een shortcontract staat. Breidt een groep haar nettopositie uit, dan moeten de andere twee die samen dus in dezelfde mate afbouwen.

Download onze gratis futures trading gids

7. Wat betekent de kolom "spreads"?

De kolom "spreads" bevat contracten van non-commercials die in dezelfde markt tegelijk long- en shortposities aanhouden, meestal in de vorm van kalenderspreads. De "spread" is het verschil tussen de prijzen van contracten met verschillende leveringsmaanden. Wie een kalenderspread verhandelt, houdt longposities aan in de ene contractmaand en shortposities in een andere. Het doel is in te spelen op een verandering van de prijsmarge tussen deze twee maanden.

Een voorbeeld uit het voorjaar van 2020: door de bijna volledig benutte opslagcapaciteit voor ruwe olie in de VS en de zeer lage vraag naar olie tijdens de coronacrisis ontstond op de oliemarkt een zogeheten supercontango. De kortlopende futures waren duidelijk goedkoper dan de langer lopende. In zulke situaties speculeren sommige traders op een normalisering.

Wie op een toenadering wilde inspelen, kon het julicontract kopen ("long gaan") en tegelijk het augustuscontract verkopen ("short gaan"). De spread daalde van 3,40 naar 1,30 US-dollar. Sluit de trader beide posities tegelijk, dan verdient hij het verschil van 2,10 US-dollar per vat, vóór handelskosten. Spreads zijn echter niet zonder risico: wordt de prijsmarge nog groter, dan ontstaat een verlies. Hoe extreem dat kan worden, liet het meicontract op WTI zien, dat op 20-04-2020 op min 37,63 US-dollar werd afgerekend.

Omdat deze trades richtingneutraal zijn (het maakt de handelaar niet uit of de koersen stijgen of dalen, hij is alleen geïnteresseerd in het prijsverschil), tellen ze niet mee in de nettopositie. Rekenkundig heffen ze elkaar op, omdat ze aan de long- en aan de shortkant in dezelfde omvang staan.

8. Hoe interpreteert u een COT-grafiek?

Een COT-grafiek interpreteert u door de nettoposities van de groepen handelaren direct naast het koersverloop te leggen en te letten op de richting en de uitersten van de lijnen. De cijfers van de weektabel geven alleen een momentopname. Hun eigenlijke waarde krijgen de gegevens pas als u ze over langere tijd volgt en de veranderingen in de posities vergelijkt met de koersveranderingen. Veranderingen in de positionering gaan vaak samen met grotere koersbewegingen.

Gratis demo testen

Afbeelding 2 toont een typische COT-grafiek. Bovenaan staat het koersverloop van de onderliggende waarde, hier de maïsfuture in de weekgrafiek. Daaronder ligt een indicatorvenster met drie lijnen voor de nettoposities van de drie groepen handelaren. Zo kunt u de positionering van elke groep direct vergelijken met de koersbewegingen.

Bijzonder leerzaam is de rode lijn van de commercials. Op het eerste gezicht wordt hun typische gedrag duidelijk: bij stijgende koersen wordt verkocht, bij dalende koersen gekocht. Daarom verloopt de rode lijn meestal tegengesteld aan de koers – en ook tegengesteld aan de blauwe lijn van de non-commercials. De daggrafiek van het Britse pond in afbeelding 3 laat dat nog duidelijker zien.

Gratis demo testen

9. Waarom volgen non-commercials de trend?

Non-commercials volgen de trend, omdat de meesten van hen geld van anderen beheren en worden afgerekend op een vergelijkingsindex. Ze willen met hun transacties koerswinst maken en handelen in overgrote meerderheid trendvolgend. Zodra ze zien dat een opwaartse trend begint, verminderen ze hun shortposities en bouwen ze stap voor stap longposities op. Hoe verder de trend zich voortzet, hoe groter hun posities worden.

Omdat in deze groep meestal klantengeld wordt beheerd, telt uiteindelijk minder het absolute resultaat dan de prestatie van de beheerder ten opzichte van de benchmark, dus de vergelijkingsindex waaraan hij zijn succes moet laten meten. Om dicht bij de benchmark te blijven, liggen trendvolgende benaderingen voor de hand. Niemand wil in een stijgende markt anticyclisch short zijn. Daarom volgt het gros van deze trades gewoon de heersende trendrichting. Producten met hefboom, zoals futures of opties, vergroten daarbij zowel winsten als verliezen.

10. Waarom handelen commercials tegen de trend in?

Commercials handelen tegen de trend in, omdat ze niet uit zijn op speculatiewinst, maar hun fysieke transacties op de spotmarkt afdekken. Hedgers zijn overigens de reden dat termijnmarkten überhaupt bestaan: ze zijn oorspronkelijk vooral ontstaan om zich in te dekken tegen toekomstige prijsschommelingen.

Binnen de commercials zijn er twee tegengestelde kampen:

Voor een verkoper is het negatief als de prijs daalt van een product dat hij later wil verkopen. Is het huidige prijsniveau voor hem aantrekkelijk, dus zo hoog dat hij er goed aan kan verdienen, dan kan hij deze prijs voor de toekomst vastleggen door futurecontracten te verkopen. Daalt de prijs inderdaad, dan ontvangt hij bij de latere verkoop van de goederen weliswaar minder, maar heeft hij winst gemaakt op zijn shortposities.

Voor de afnemer is het daarentegen ongunstig als producten die hij later moet kopen, in prijs stijgen. Is een prijsniveau zeer laag, dan profiteren daarvan bijvoorbeeld koffieketens die koffie moeten inkopen. Verwachten hun analisten stijgende koffieprijzen, dan kunnen ze de huidige prijs vastleggen door futures te kopen. Stijgt de prijs, dan boeken ze winst op de termijnmarkt, die de hogere inkoopprijzen compenseert.

Voor een volledig afgedekte commercial is de toekomstige prijsontwikkeling daarom in principe onverschillig. Hij heeft een aan- of verkoopprijs vastgelegd waartegen hij winst kan maken of zijn kosten laag kan houden. Of de positie op de termijnmarkt uiteindelijk winst of verlies oplevert, is bijzaak, want de transactie op de spotmarkt compenseert dat. Precies daaruit volgt het anticyclische patroon van de rode lijn: hoge prijzen verleiden producenten tot afdekken (meer short), lage prijzen verleiden afnemers (meer long).

11. Wat zeggen extreme posities?

Extreme posities laten zien dat een trend ver gevorderd is en dat de grote groepen zich sterk in tegengestelde richtingen hebben gepositioneerd. Uit de manier waarop hedgers zich afdekken en non-commercials grote trends volgen, volgt: is een trend zeer lang doorgelopen en heeft de marktprijs zich ver van zijn "eerlijke waarde" verwijderd, dan houden de commercials vaak een extreme positie aan en de non-commercials meestal een extreme positie in de tegenovergestelde richting. In afbeelding 2 zijn zulke zones bij toppen en bodems van de maïsfuture gemarkeerd.

Zulke uitersten lagen in het verleden vaak in de buurt van trendomkeringen. Tot markante extreme zones zijn bereikt, kan de trader de trend volgen; bij extreme waarden kan hij gericht zoeken naar instappen in een zich nieuw ontwikkelende tegentrend. Daarvoor is een eigen instapstrategie nodig, bijvoorbeeld een signaal in de koersgrafiek. Want een extreme positie kan wekenlang blijven bestaan of nog verder oplopen terwijl de trend aanhoudt.

Conclusie

Het COT-rapport is een krachtig hulpmiddel voor traders in grondstoffen, valuta's en obligaties. Wie het COT-rapport kan lezen, ziet hoe hedgers en grote speculanten zich positioneren en krijgt aanwijzingen voor trendbevestigingen of mogelijke trendwisselingen. De kern van de analyse vormen de nettoposities van de drie groepen, hun verandering van week tot week en hun uitersten in historisch perspectief. Instapsignalen levert het rapport op zichzelf niet; het vult de technische analyse in de koersgrafiek aan.

De futures waarop het rapport betrekking heeft, kunt u rechtstreeks verhandelen via futures handelen bij WH SelfInvest. Futures zijn producten met hefboom; verliezen kunnen de inleg overschrijden. Voordat u echt geld inzet, kunt u koersverlopen en eigen regels observeren en testen in de gratis NanoTrader-demo. Meer over grafiekanalyse, futures en risicobeheer leert u in de gratis tradingwebinars van WH SelfInvest.

CFD's zijn complexe instrumenten en brengen vanwege het hefboomeffect een hoog risico mee van snel oplopende verliezen. 76% van de retailbeleggers lijdt verlies op de handel in CFD's met deze aanbieder. Het is belangrijk dat u goed begrijpt hoe CFD's werken en dat u nagaat of u zich het hoge risico op verlies kunt permitteren.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Wanneer wordt het COT-rapport gepubliceerd?

Het COT-rapport wordt doorgaans elke vrijdag om 15.30 uur New Yorkse tijd gepubliceerd, dat is 21.30 uur Midden-Europese tijd (CET). Het bevat de posities van de voorafgaande dinsdag; de gegevens zijn bij publicatie dus drie dagen oud. Valt er een Amerikaanse feestdag in de week, dan schuift de publicatie meestal een of meer dagen op. In de weken met verschoven zomer- of wintertijd verschijnt het om 20.30 uur.

Wie zijn de commercials in het COT-rapport?

Commercials zijn marktdeelnemers die termijnmarkten gebruiken om hun fysieke transacties af te dekken. Daartoe behoren producenten zoals boeren, mijnen of oliemaatschappijen en afnemers zoals bakkerijen, koffiebranders of luchtvaartmaatschappijen. Ze gelden als bijzonder goed geïnformeerd, omdat ze dagelijks met de fysieke markt werken. Typisch is hun anticyclische gedrag: bij hoge prijzen dekken producenten zich in, bij lage prijzen de afnemers.

Hoe berekent u de nettopositie in het COT-rapport?

De nettopositie van een groep handelaren is het aantal longcontracten min het aantal shortcontracten. Houden de commercials bijvoorbeeld 414.363 long- en 502.706 shortcontracten aan, dan bedraagt hun nettopositie −88.343 contracten; ze zijn dus netto short. De kolom "spreads" van de non-commercials blijft daarbij buiten beschouwing, omdat de long- en shortkant daarvan elkaar opheffen.

Wat is het verschil tussen het Legacy-rapport en het Disaggregated Report?

Het Legacy-rapport deelt de handelaren in drie groepen in: commercials, non-commercials en nonreportables. Het Disaggregated Report voor grondstoffenfutures maakt een fijner onderscheid, bijvoorbeeld tussen producenten en handelaren, swapdealers, managed money en overige meldplichtige handelaren. Voor financiële futures bestaat een aparte versie. Het Legacy-rapport is overzichtelijker en biedt de langste gegevenshistorie voor vergelijkingen.

Zijn er ook COT-gegevens voor forex?

COT-gegevens zijn er niet voor de onderhandse valutamarkt, maar wel voor de valutafutures op Amerikaanse termijnbeurzen, bijvoorbeeld op de euro, het Britse pond, de yen of de Zwitserse frank. Veel traders gebruiken deze gegevens toch als sentimentsindicator voor het betreffende valutapaar. Let erop dat de futures tegen de US-dollar noteren: een longpositie in de pondfuture komt overeen met een gok op een stijgende GBP/USD.

Is een extreme positie van de commercials een koopsignaal?

Een extreme positie van de commercials is op zichzelf geen koopsignaal, maar een aanwijzing dat een trend ver gevorderd kan zijn. Zulke uitersten kunnen wekenlang blijven bestaan of nog verder oplopen, terwijl de koers in de trendrichting doorloopt. Veel traders wachten daarom ook op een technisch instapsignaal in de koersgrafiek en beperken het risico met een stop-loss. Een garantie voor een trendomkeer is er niet.

Waarom zijn de commercials meestal netto short?

De commercials zijn in veel grondstoffenmarkten meestal netto short, omdat de producenten hun toekomstige oogst of productie afdekken en daarvoor futures verkopen. Het volume dat producenten afdekken, is vaak groter dan dat van de afnemers. Netto short betekent daarom niet automatisch dat de commercials dalende koersen verwachten. Veelzeggender is of hun nettopositie in historisch perspectief op dat moment bijzonder hoog of laag is.

Dit artikel van Martin Goersch verscheen eerst in het Duitstalige TRADERS´ Magazin, uitgave 06/2020. Het werd voor publicatie licht bewerkt en vertaald.

Risicowaarschuwing: Effecten zijn onderhevig aan koersschommelingen. De handel in financiële instrumenten met hefboom brengt aanzienlijke verliesrisico’s mee; bij futures kunnen de verliezen de inleg overschrijden. Grafiekvoorbeelden zijn achteraf gekozen, rekenvoorbeelden vereenvoudigd en zonder handelskosten berekend. Winsten uit het verleden of op een demoplatform bieden geen garantie voor toekomstige winsten. Dit artikel is geen beleggingsadvies.